بادبان – نعیم نوربخش – آیا خودتان را یک ایرانی میهندوست و آراسته به خلق و خوی ناب مردم این سرزمین کهن میدانید؟ پاسخ مثبت به این پرسش به کمی تأمل نیاز دارد. شناختن ایران و بالیدن به ارزشها و باورهای پیشینیان به مطالعه و اندیشیدن نیاز دارد. پس درنگ نکنید. بی فوت وقت کتابهایی را که در ادامه این مطلب معرفی شدهاند تهیه کنید و بر عمق معلومات خود درباره ایران و ایرانیان بیفزایید. این کتابها کمک میکنند با تجربه زیسته مشترک هموطنانمان آشنا شویم و یکدیگر را بهتر درک کنیم.
🔥 ممکن است این مطلب نیز برای شما جالب باشد: 👈آنچه درباره ایران باستان نمیدانستید
یک- تاریخ اساطیری ایران نوشته ژاله آموزگار
برای آشنایی با طرز فکر و فرهنگ نیاکان ایرانیمان، راهی غیر از شناختن اسطورههای ایران کهن نداریم. چنانکه خود «ژاله آموزگار» فارغالتحصیل دانشگاه سوربن و استاد دانشگاه تهران نوشته است: «اساطیر نمایندهی تداوم زندگی فرهنگی یک ملت و به نوعی تاریخ آن است». این کتاب، تاریخ اساطیری ایران را در دورهای دوازده هزار ساله بررسی کرده و برای درک آسانتر در چهار دوره سههزار ساله تدوین نموده است. از زروان، اورمزد و اهریمن گرفته تا امشاسپندان و دیوان، از آفرینش گیتی گرفته تا حکمرانی پیشدادیان و کیانیان و در نهایت آمدن زرتشت، خواندن این کتاب سبب میشود جهانبینی بنیانگذاران میهن محبوبمان را به خوبی درک کنیم و ادامهدهنده مسیر غرورانگیز ایشان باشیم.
دو- پارسیان نوشته جیمز بارتر
همه میدانیم که در دوران کهن، بیگانگان، مردم ساکن در سرزمین ایران را «پارسیان» مینامیدند. پس باید بدانیم پارسیان که همان ایرانیان باستان هستند، که بودند؟ از کجا آمدند؟ چه کردند و با برپایی نخستین امپراتوری جهان در پی چه هدفی بودند؟ آیا در نظر آنها، ما جانشینان شایستهای هستیم؟ این کتاب میگوید بزرگی و عظمت ایران باستان تنها به وسعت جغرافیای آن برنمیگردد. پارسیان در تمام عرصهها از کشورداری گرفته تا هنرپروری و شهرسازی سرآمد جهان بودند و بیجهت نبوده که بر سایر ملتها برتری و سیادت یافتند.
سه- طهران قدیم نوشته جعفر شهری
بسیاری از تحولات تاریخی و اجتماعی دوران معاصر ایران ریشه در رویدادهایی دارد که توسط ساکنان پایتخت رقم خورده و تهران محل وقوع آنها بوده است. در نتیجه مطالعه اوضاع شهر تهران و تحولات آن نشان میدهد ایرانیان در مقاطع تاریخی حساس به چه دلیل و با کدام انگیزه تصمیمات انقلابی و سرنوشتساز اتخاذ کردهاند. در واقع مطالعه تاریخ معاصر سیاسی ایران بدون داشتن شناختی جامع از اوضاع شهر تهران، چندان فایدهای نمیرساند. پس چه بهتر که این اطلاعات درباره تهران قدیم را از زبان کسی بشنویم که خودش شاهد مستقیم این تحولات بوده است.
چهار- از صبا تا نیما نوشته یحیی آرینپور
ادبیات ایران در دوران معاصر پا به پای احوال اجتماعی آن پیش آمده است. حتی گاهی شعرا و نویسندگان بودهاند که با خلق آثار هنری در خط مقدم مبارزه با استبداد قرار گرفتهاند. آرینپور در این کتاب با قلمی ساده و روان، تحولات شعر و نثر فارسی را از ابتدای دوران قاجار تا پایان عصر شعر نو به تفصیل مورد بررسی قرار داده است. مگر میشود یک شهروند ایرانی میهندوست با ادبیات این سرزمین قرابت نداشته باشد.
پنج- یک سال در میان ایرانیان نوشته ادوارد براون
از عصر صفویه به بعد، شرقشناسان و گردشگران اروپایی زیادی به نوشتن خاطرات و برداشتهای خود از سرزمین ما در قالب سفرنامه پرداختهاند. مصادف با پادشاهی ناصرالدینشاه قاجار، براون به خاطر عشقی که به زبانهای شرقی و به طور خاص زبان فارسی پیدا کرده بود تصمیم به بازدید از ایران گرفت. در این کتاب شرح مشاهداتش را از لحظه ورود به خاک عثمانی و مسیر طیشده تا ایران و سپس ایرانگردیاش ارائه میکند. در این سفرها اتفاقات جالبی برای او رخ میدهد و با خلق و خوی ایرانیان ساکن در نواحی مختلف آشنا میشود.
شش- شرح زندگانی من نوشته عبدالله مستوفی
عبدالله مستوفی که از اعضای خاندان مستوفیان قاجار بود مقارن با حکومت ناصرالدینشاه به دنیا آمد و تا زمان وفاتش که به دوره پهلوی دوم رسیده بود، همواره در دستگاههای دولتی مشغول یا طرف مشورت بود. وی در این کتاب ضمن شرح زندگی خود و خانوادهاش، تصویری روشن، گویا و دلنشین از حیات اجتماعی مردم ایران را در این دوره تاریخی حساس با نثری شیرین و ساده ارائه میکند.
هفت- جامعهشناسی نخبهکشی نوشته علی رضاقلی
مرحوم رضاقلی در این کتاب قصد داشته دلیل ناکامی اصلاحگران و روشنفکران ایرانی در اجرای سیاستهای توسعهای را با بررسی جامعهشناسانه ایران توجیه کند. این کتاب نشان میدهد مردم ایران نباید همه تقصیرها را به گردن خودکامگان و استعمارگران بیندازند و باید خودشان نیز بخشی از مسئولیت را بر عهده بگیرند. با خواندن این کتاب شاید دریابید کجای کارمان میلنگد.
هشت- ایران بین دو انقلاب نوشته یرواند آبراهامیان
این کتاب هم به مخاطر محتوا و هم به خاطر مرام و طرز فکر نویسندهاش طرفداران و منتقدان زیادی دارد. اما به دلیل پوشش و نگرش جامعهشناسانه به تحولات ایران بین دو انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی، یکی از منابع ضروری برای شناخت ایران معاصر به شمار میرود. پس فارغ از قضاوتی که درباره نویسنده و نگرش او به مسائل ایران دارید، توصیه میکنم دستکم یک بار آن را مطالعه کنید.
نه- ما چگونه ما شدیم نوشته صادق زیباکلام
این کتاب نیز قصد دارد علل عقبافتادگی ایران را کشف کند. زیباکلام در کتابش تیغ نقد خود را بیشتر متوجه استبداد کرده است و آن را عاملی زمینهساز برای استعمار دانسته است. البته او از عوامل جغرافیایی، تاریخی و اقتصادی نیز غافل نیست. با خواندن این کتاب باید درک جامعتری از ریشههای اثرگذار بر زندگی مردم کشورمان بیابیم.
ده- سه اسلام نوشته محمد قوچانی
روحانیت شیعه تأثیری ژرف بر سرنوشت ایران معاصر داشته است. پس برای شناخت بهتر ایران امروز، باید این جریان مهم فکری را نیز بشناسیم. محمد قوچانی در این کتاب سه رویکرد اتخاذی از سوی جریان روحانیت پس از انقلاب مشروطه را مورد بررسی قرار میدهد و رابطه حوزه با حکومت را موشکافی میکند.
یازده- کتاب مستطاب آشپزی از سیر تا پیاز نوشته نجف دریابندری
وقتش رسیده که تصورتان از کتابهای آشپزی را کنار بگذارید. این کتاب قرار نیست صرفا دستور پخت چند غذای ایرانی و فرنگی را به شما بدهد. این کتاب را نویسنده و مترجمی زبردست یعنی نجف دریابندری نوشته است و همین نشان میدهد که با یک کتاب آشپزی خاص مواجه هستیم. در این کتاب با مکتبهای آشپزی از جمله مکتب ایرانی آشپزی آشنا میشویم.
داوازده- یکی بود یکی نبود نوشته محمدعلی جمالزاده
این کتاب تعدادی از شیرینترین داستانهای کوتاه جمالزاده را در بر میگیرد. جمالزاده را پیشگام سادهنویسی در نثر فارسی میدانند. او ضمن نوشتن داستانهای شیرین، به نقد اخلاق جامعه ایرانی نیز میپردازد. «ایرانی بودن» در تمام سطور این کتاب دیده میشود و با وجود گذشت بیش از صد سال از انتشار آن، محال است یک ایرانی از خواندن آن لذت نبرد.
سیزده- ابن مشغله نوشته نادر ابراهیمی (به انضمام ابوالمشاغل)
کسی را ندیدم که این کتاب را خوانده باشد و ضمن لذت بردن از محتوای آن، شیفته شخصیت و روحیه میهنپرستانه نادر ابراهیمی نشده باشد. ابراهیمی در این کتاب به شرح مسیر پر فراز و نشیب زندگی خود در سالهای پیش از انقلاب میپردازد و ضمنا خواننده را با وضعیت اقتصادی جامعه آن روز به خصوص فعالان فرهنگی آشنا میکند. صمیمیت، صراحت و قلم طنزآمیزش شما را شیفته این کتاب خواهد کرد. خواندن کتاب ابوالمشاغل نیز که سرگذشت نویسنده در سالهای پس از انقلاب را روایت میکند خالی از لطف نیست.
چهارده- شما که غریبه نیستید نوشته هوشنگ مرادی کرمانی
این کتاب سرگذشت کودکی و بزرگ شدن نویسنده را در روستایش شرح میدهد. نویسندهای که خالق قصههای مجید است. او و کارهایش برای همه ما آشناست و از همین روست که خواندن چگونه برآمدنش از محیطی که دچار فقر شدید مالی و فرهنگی بوده است، میتواند درسهای ارزشمندی برای ما داشته باشد.
پانزده- از قیطریه تا اورنج کانتی نوشته حمیدرضا صدر
شاید از دیدن نام این کتاب در این مطلب تعجب کرده باشید. حمیدرضا صدر منتقد سینما و مفسر فوتبال محبوبی در برنامههای تلویزیونی بود. کتاب یادشده شرح سه سال پایانی زندگی او از زبان خودش است. تردیدی نیست که «صدر» یک میهنپرست واقعی بود و خواندن شرح حال این هموطن سربلند در روزهایی که گرفتار بیماری و غم غربت شده، سبب میشود شرایط ایرانیان داخل و خارج کشور را بهتر درک کنیم و رشته محبت میانمان مستحکمتر شود.
به دوستان مطالعه کتاب جامعه شناسی نخبه کشی رو پیشنهاد میدم.به زبانی ساده،رسا و گویا بزرگترین مسائل رو شرح داده و توصیف کردن که در نوع خود بی نظیر هست.
کتاب ایرانیان اثر دکتر همایون کاتوزیان چرا نبود