تاریخ

چگونه وفاداری ارتش به شاه با یک عکس فرو پاشید؟

رازگشایی عبدالحسین پرتوی از 19 بهمن 1357

شاید دور از باور باشد که ادعا کنیم نیم قرن پیش، فرمان حرکت تاریخ با لنز عکاسان خبری می‌چرخید و عکس خبری می‌توانست جنگی را پایان دهد، رئیس جمهوری را برنده میدان کند و انقلابی را به پیروزی رساند. عکس دیدار همافران با امام خمینی(ره) در جریان انقلاب اسلامی، یکی از چنین تصاویر تاریخ سازی است که در روزهای منتهی به فروپاشی رژیم پهلوی منتشر شد. روزی که همافران ارتش روبروی امام (ره) بیعت کردند و احترام نظامی گذاشتند به لحظه ای نمادین در تاریخ معاصر انقلاب بدل شد که تأثیر بدون انکاری در شکست روحیه سرکوبگران انقلابیون در دوره دولت بختیار داشت و توانست موتور محرک روند پیروزی انقلاب اسلامی شود. نوزدهم بهمن ۱۳۵۷ در تقویم انقلاب اسلامی ایران به پیامد عکسی از زنده یاد عبدالحسین پرتوی نامگذاری شده است؛ روز نیروی هوایی. در این عکس همافران نیروی هوایی ارتش را در لباس رسمی و از پشت سر می بینیم که با حضور در مدرسه علوی که محل اقامت امام خمینی(ره) در آن روزها بود، به ایشان احترامی نظامی گذاشته و با او بیعت کرده‌اند.

⚟ تـــاریـــخ‌گـــردی ⚞

 انتشار این عکس در صفحه اول روزنامه کیهان همه چیز را تغییر داد. در روزهایی که جریان انقلاب به حمایت ارتش نیاز داشت همافران نیروی هوایی با دیدارشان تاثیر بزرگی بر پیروزی این جریان داشتند، اما این دیدار که در شرایط دشوار و نفس‌گیر روزهای پایانی رژیم پهلوی اتفاق افتاد نیازمند ثبت شدن بود. باید سندی از این اتفاق وجود می‌داشت تا ناامیدی دولت بختیار برای پایان سرکوب انقلابیان محقق شود. این اثر در شرایطی حساس ثبت شد و توانست تأثیری شگرف در ساحت و ساختار سیاسی و اجتماعی کشور بگذارد و اکنون بخشی از تاریخ بصری ما در حوزه انقلاب اسلامی محسوب می‌شود. این عکس جدا از جنبه خبری خود، جنجال‌های بسیاری به وجود آورد و به عنوان یک سند برای یکی از مهم‌ترین اتفاقات انقلاب در تاریخ عکاسی ماندگار شد.


🔥 ممکن است این مطلب نیز برای شما جالب باشد: 👈موفق‌ترین جاسوسان تاریخ را بشناسید


روزنامه کیهان نیز روز ۱۹ بهمن ماه ۱۳۵۷ خبر دیدار و بیعت پرسنل نیروی هوایی با امام را به همراه عکسی از این دیدار در صفحه اول خود منتشر کرد؛ خبری که پس از انتشار، واکنش دولت بختیار را در پی داشت. دولت خبر را تکذیب کرد، عکس را دستکاری و مونتاژ شده دانست و دستور دستگیری حسین پرتوی را صادر کرد. امام به تکذیب خبر توسط دولت واکنش نشان داد و دیدار خود با همافران را تایید کرد. تایید عکس و خبر توسط امام، حمله گارد شاهنشاهی به پادگان نیروی هوایی و حمایت مردم و تظاهرات آن‌ها را در پی داشت. پس از تایید خبر از سوی امام، دولت دستور شناسایی همافران را صادر کرد و مردم را وادار می‌کرد در خیابان کارت شناسایی ارائه کنند. اینجا بود که اهمیت عکس حسین پرتوی بیش از پیش مشخص شد.

صفحه نخست روزنامه کیهان 19 بهمن 57

روایت عکاس از روز واقعه

عبدالحسین پرتوی خود درباره خاطره آن روز گفته بود: یک روز قرار بود به نفع دولت مهندس بازرگان راهپیمایی شود و هر کدام از همکاران به طرفی رفتند. من مامور شدم به مدرسه علوی و تا رسیدم، دیدم آنجا خلوت است و یک نفر از دفتر امور مطبوعات دستور خروج همه عکاسان را اعلام کرد و گفت که همه عکاس‌ها را از اینجا بیرون کنید. وقتی دیدم که همافران در حال تعویض لباس‌های خود هستند، یقین می‌کند که آن روز قرار است اتفاقی رخ دهد اما مسؤولین مدرسه می‌گویند که آن روز هیچ خبری نیست و وقتی همهٔ عکاسان و خبرنگاران از مدرسه بازمی‌گردند حسین پرتوی در آنجا می‌ماند. متوجه شدم که باید خبری باشد و دیدم درب کناری مدرسه باز شد و تعدادی افسر نیروی هوایی با لباس فرم وارد حیاط شدند. به من تاکید کردند که اجازه نداری عکس بگیری!

گفتم که بگذارید بدون اینکه چهره‌ای از کسی معلوم باشد عکس بگیرم و گرنه اگر این سند نباشد چگونه می‌خواهید ثابت کنید که این‌جا چه گذشته است. بالاخره قبول کردند و مرا تحویل دو نظامی دادند تا اگر کسی رو به دوربین کرد این دو نگذارند که من عکس بگیرم و… چون هنوز دولت بختیار سر کار بود نگران بودند که شناسایی شوند و دولت مجازات‌شان کند. عکس را گرفتم و تا خود روزنامه دویدم و عکس در صفحه اول روزنامه چاپ شد. زاویه‌ای که این عکاس برای گرفتن عکس انتخاب کرده بود از هوش عکاس برای گرفتن چنین عکسی در چنین شرایطی حکایت می‌کرد.در این عکس، امام خمینی در مرکز قرار گرفته و چهره هیچ‌ یک از همافران دیده نمی‌شود و احترام نظامی و بیعت آن‌ها که مهم‌ترین جنبه این دیدار بود به زیبایی به تصویر کشیده شده است.

بیعت همافران با امام خمینی 19 بهمن  57 - رازگشایی عبدالحسین پرتوی از 19 بهمن 1357

روایت یکصد سال تاریخ ایران

احمد مسجدجامعی در مورد عکس عبدالحسین پرتوی معتقد است که اگر بخواهیم ۱۰۰ سال را به صورت تصویری نشان دهیم و برای هر سال یک تصویر را در نظر بگیریم، به جرأت عکس تاریخی دیدار همافران با امام خمینی (ره) به تنهایی بازگوکننده یکصد سال تاریخ ایران است. علی قلم‌سیاه هنرمند عکاس پیشکسوت معتقد است کاری که حسین پرتوی انجام داد تبدیل به مستندی تاریخی شد، از خبر فراتر رفت، قدرت گرفت و جاودانگی تاریخ، آن را تبدیل به اثری مستند کرد. این اثر نشان داد که یک عکس به‌تنهایی می‌تواند لحظه‌ای را به سندی تاریخی تبدیل کند و در عمق تاریخ به نمایش دربیاورد.

درباره خالق این عکس تاریخی

عبدالحسین پرتوی متولد یکم دی ماه سال ۱۳۲۱ اردبیل بود.او پس از گذراندن دوران کودکی به همراه خانواده خود به تهران مهاجرت کرد. وی کودکی خود را در جنوب تهران گذراند. از کودکی عاشق عکاسی بود و بعد از اتمام دوره سیکل دبیرستان تحصیل را رها کرد و برای کار به روزنامه کیهان رفت. ابتدا در انبار روزنامه، بعد در آرشیو آن و سپس در لابراتوار آن مشغول به کار شد. شور و شوقی که او برای فراگیری داشت مسئولین روزنامه را ترغیب می کرد که به او کارهای مهم‌تر بدهند و بالاخره در سن ۱۷ سالگی عکاس مطبوعات شد و پس از ۳۱ سال کار در روزنامه‌ کیهان، روز ۲۷ شهریور ۱۳۶۸ بازنشسته شد. پرتوی که سال‌ها از بیماری ALS رنج می‌برد روز یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۳ پس از تحمل یک دوره بیماری سخت در ۷۲ سالگی درگذشت. از جمله آثار این هنرمند می‌توان به عکس مربوط به بسته شدن فرودگاه توسط نظامیان به فرمان بختیار در ۴ بهمن ماه ۱۳۵۷، عکس مربوط به اعدام سران حکومت پهلوی در دبیرستان‌های علوی و رفاه، عکس مربوط به ورود امام خمینی (ره) به ایران در فرودگاه مهرآباد ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ و عکس مربوط به بیعت همافران با امام خمینی (ره) در تاریخ ۱۹ بهمن ۱۳۵۷ اشاره کرد.

حسین پرتوی

منبع : ایرنا

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا